Tấm ảnh gia đình

Tôi có tấm ảnh Bà Nội tôi 

Bà Nguyễn Thị Thoi

Tôi cũng có tấm ảnh gia đình gồm chú bác, dượng, thím, cô tôi:

Từ trái: Chú Chín, Chú Tám, Dượng Sáu, Dượng Tư, Bác Hai Trai, Bác Hai Gái, Cô 5, cô 6, cô 7, Thím 8

 
Cha tôi: Huỳnh Văn Đoan                                     Mẹ tôi: Đặng Thị Sảnh      

 

Gia đình tôi: 5 Tộc, 6 Tông, Má, Út Đẹp, Chị 3 Khâm, chị 4 Hân - Cô Bảy: Huỳnh Thị Kiếm

  

Anh Hai: Huỳnh Ái Chủng (1931-2017)  Mrs Chủng Huynh

Veronique Huỳnh's Family at Nhà Hát Lớn Saigòn

Tôi lập gia đình với Kim Chi năm 1967 tại Sàigon

Huỳnh Ái Tông - Bùi Kim Chi

Đãi ăn tại nhà hàng Đồng Khánh, Chợ Lớn

Tại nhà hàng Đồng Khánh, Chợ Lớn

Sinh nhật của tôi thọ 80 tuổị có con gái và cháu ngoại từ Việt Nam sang dự, ảnh chụp tại nhà Quốc.

866408032026

Hai chàng trai quê Tân Kỳ đam mê tiếng sáo

 

Thành Chung• 31/12/2023 11:20

Theo dõi Báo Nghệ An trên

(Baonghean.vn) - Chuyện đời hai chàng trai ấy đẹp giống như lời ca, điệu sáo của họ mỗi khi cất lên, đã truyền cảm hứng cho bao người. Hai chàng trai đó là Ngô Sĩ Ngọc và Nguyễn Văn Mão, cùng là người con quê hương Tân Kỳ.

“Nghệ sĩ bình dân” A Páo

Nhiều du khách từng nghỉ chân trên đỉnh núi Mã Pí Lèng hùng vĩ của miền cao nguyên đá Hà Giang, đã rất ấn tượng với một chàng trai trong trang phục đồng bào Mông bản địa với nghệ danh A Páo, là chủ một quán cà phê ở đây. A Páo thân thiện, hiếu khách, chuyện trò dí dỏm và có biệt tài ca hát, chơi được nhiều loại nhạc cụ, trong đó có cây sáo Mông.

Ngô Sĩ Ngọc biểu diễn thổi sáo Mông quảng bá cho du lịch Hà Giang. Ảnh: NVCC

A Páo tên thật là Ngô Sỹ Ngọc (SN 1988), tại xã Nghĩa Đồng, huyện Tân Kỳ (Nghệ An). Sau khi tốt nghiệp Trường Cao đẳng Văn hóa - Nghệ thuật Việt Bắc, chàng trai này đã lựa chọn Hà Giang để lập nghiệp, làm quê hương thứ hai của mình… Với tình yêu đặc biệt với Hà Giang, A Páo đã miệt mài quảng bá, lan tỏa hình ảnh cao nguyên đá tới du khách qua lời ca, tiếng hát, qua các tác phẩm âm nhạc và những video clip ngắn đăng trên các nền tảng mạng xã hội.

Là công dân thời đại công nghệ số, A Páo đã sử dụng Facebook, TikTok, YouTube để quảng bá du lịch Hà Giang rất hiệu quả. Anh cập nhật hàng ngày những bức ảnh, video clip về phong cảnh, con người, văn hóa của Hà Giang và những bài hát do chính anh sáng tác, biểu diễn lên các nền tảng này.

Sự mộc mạc, bình dị, dễ thương, mang đầy hơi thở núi rừng trong từng bức ảnh, video clip đã khiến Facebook, TikTok, YouTube của A Páo nhận được trên 1 triệu người đăng ký, theo dõi. Từ những bức ảnh, video clip đó, nhiều du khách đã tìm đến với Hà Giang, gặp gỡ chàng trai thú vị này.

A Páo không chỉ hát hay, chơi nhạc cụ giỏi mà anh có nhiều sáng tác “để đời”. Tính đến nay, anh đã giới thiệu đến công chúng trên 50 ca khúc do chính anh viết nhạc, soạn lời về miền cao nguyên đá Hà Giang, đặc biệt là về quê hương xứ Nghệ miền ví, giặm. Trong số đó có 4 ca khúc “Xứ Nghệ mình ơi”, “Tìm em câu ví sông Lam”, “Em là cô gái sông La” và “Hà Tĩnh quê ơi” đã trở thành ca khúc hot trong cộng đồng mạng, được nhiều ca sĩ thể hiện, với hàng trăm triệu lượt nghe…

Mới đây, video A Páo biểu diễn ca khúc “Tìm em câu ví sông Lam” khi tham gia Gameshow “Sàn chiến giọng hát” mùa 5 (phát trên VTV3) đã nhận được trên 10 triệu lượt xem.

A Páo biểu diễn ca khúc “Tìm em câu ví sông Lam” khi tham gia Gameshow “Sàn chiến giọng hát”. Ảnh: NVCC

Gặp gỡ trong lần A Páo về quê Tân Kỳ tham dự đám cưới của người bạn thân, anh chia sẻ: “Mình chỉ là một nghệ sĩ bình dân mà thôi. Mình hát, sáng tác, làm video clip trước hết là đam mê, thể hiện tình yêu với quê hương, đồng thời, giới thiệu, quảng bá hình ảnh vùng đất, con người nơi mình sống".

Bây giờ, mình định cư ở Hà Giang rồi nhưng cứ có dịp lại về quê. Du khách về thăm Hà Giang, mình không chỉ giới thiệu về cao nguyên đá mà còn giới thiệu về xứ Nghệ yêu thương. Mình khao khát viết tiếp những bản nhạc hay, ca từ đẹp về hai miền quê này.

A Páo (Ngô Sỹ Ngọc)

“Kỷ lục gia” Mão Mèo

Người bạn tổ chức đám cưới cùng quê Tân Kỳ mà A Páo về dự là “Mão Mèo” – nhân vật truyền cảm hứng khởi nghiệp, tận hiến với đam mê đến giới trẻ nhiều năm qua. “Mão Mèo” là biệt danh của anh Nguyễn Văn Mão (SN 1988).

Mão hiện là Nghệ nhân Quốc gia, Nghệ nhân Bàn tay vàng về chế tác nhạc cụ truyền thống; Chủ tịch Câu lạc bộ Sáo trúc Việt Nam; sở hữu 2 kỷ lục Guinness Việt Nam là “Người chế tác cây sáo trúc lớn nhất Việt Nam” và “Người biểu diễn nhạc cụ được làm từ nhiều loại rau, củ, quả nhất Việt Nam”…; Facebook, TikTok, YouTube của Mão cũng có trên 1 triệu người đăng ký, theo dõi.

Đôi bạn thân cùng quê hương Tân Kỳ Ngô Sĩ Ngọc và Nguyễn Văn Mão. Ảnh: NVCC

Từ nhỏ, tôi đã say mê tiếng sáo trúc. Dưới sự hướng dẫn của cha, kỹ thuật chơi sáo của tôi ngày càng tiến bộ và tình yêu với nhạc cụ dân tộc này ngày mỗi lớn thêm. Cây sáo đã theo tôi đến trường, đến các hội diễn và sân khấu...”.

Nghệ nhân sáo trúc Nguyễn Văn Mão

Sự nghiệp của Mão bắt đầu từ cây sáo. Trong những năm tháng sinh viên ở Hà Nội, Mão đã tích cực tham gia phong trào chơi sáo của các bạn sinh viên trong các trường đại học. Anh nhận thấy có khá nhiều câu lạc bộ sáo trúc đang hoạt động song lại thiếu sự gắn kết, nên đã lập trang web, fanpage, YouTube để thu hút, gắn kết các câu lạc bộ xây dựng cộng đồng chung sở thích.

Cùng với đó, anh tích cực đi dạy thổi sáo miễn phí, đi biểu diễn ở nhiều nơi và gây dựng nên hơn 200 câu lạc bộ sáo trúc ở khắp các tỉnh, thành. Sau 10 năm tạo dựng, đến nay, Fanpage CLB Sáo trúc Việt Nam đã có tới 113.200 người tham gia.

Mão Mèo xem xét kỹ từng chiếc sáo trúc do anh chế tác. Ảnh: NVCC

Trong quá trình gây dựng phong trào, Mão chế tác những cây sáo trúc để tặng cho bạn bè. Những cây sáo trúc do anh chế tác được bạn bè, người chơi sáo đánh giá cao. Từ đây, anh đã nảy sinh ý tưởng chế tác nhạc cụ sáo trúc để bán. Từ chỗ bán sáo trúc online, đến cuối năm 2013, Mão mở cửa hàng sáo trúc đầu tiên ở Hà Nội.

Đến năm 2017, anh mở công ty với xưởng sản xuất sáo trúc ở huyện Tân Kỳ, cùng chuỗi 25 cửa hàng trong cả nước, tạo việc làm cho nhiều người. Cây sáo trúc do xưởng của anh làm hoàn toàn thủ công, trau chuốt và tỉ mỉ trong từng khâu nên rất được ưa chuộng và đã xuất khẩu đến 20 quốc gia trên thế giới.

Cũng trong năm 2017, từ sự gợi ý của một người bạn, Mão Mèo bắt tay vào sản xuất sản phẩm ống hút tre thân thiện môi trường để thay cho ống nhựa. Từ đơn hàng đầu tiên với 5.000 ống hút tre, sau đó 2 năm, những đơn hàng ống hút tre đã xuất khẩu đi hơn 30 nước đem về cho Mão doanh thu hàng chục tỷ đồng.
Nguyễn Văn Mão chia sẻ: “Đến thời điểm vào guồng thì dịch Covid-19 ập đến. Dịch kết thúc thì nền kinh tế thế giới ảnh hưởng do chiến tranh. Đơn hàng ít hơn, quy mô sản xuất, kinh doanh có phần thu hẹp lại với 15 cửa hàng… Khó khăn, nhưng tôi vẫn tự tin và cố gắng làm tốt nhất công việc của mình. Thời gian tới, tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu, sản xuất các sản phẩm khác làm từ tre, trúc như dao, thìa dĩa, khay trà, cốc, đũa, ống đựng vật dụng để xuất khẩu”.

866425052026

Ngô Sĩ Ngọc biểu diễn thổi sáo Mông quảng bá cho du lịch Hà Giang

Ngô Sĩ Ngọc biểu diễn thổi sáo Mông quảng bá cho du lịch Hà Giang. Ảnh: NVCC

A Páo tên thật là Ngô Sỹ Ngọc (SN 1988), tại xã Nghĩa Đồng, huyện Tân Kỳ (Nghệ An). Sau khi tốt nghiệp Trường Cao đẳng Văn hóa - Nghệ thuật Việt Bắc, chàng trai này đã lựa chọn Hà Giang để lập nghiệp, làm quê hương thứ hai của mình… Với tình yêu đặc biệt với Hà Giang, A Páo đã miệt mài quảng bá, lan tỏa hình ảnh cao nguyên đá tới du khách qua lời ca, tiếng hát, qua các tác phẩm âm nhạc và những video clip ngắn đăng trên các nền tảng mạng xã hội.

A Páo - Ngô Sỹ Ngọc

Ngũ quả

Trên bàn thờ gia tiên trong nhà vào ngày Tết người ta thường chưng trên bàn thờ những đĩa trái cây. Tôi nhớ trong nhà tôi, lúc tôi lên 10, cha tôi vừa bệnh hoạn, vừa tuổi già, nên những việc trang hoàng bàn thờ, tôi phụ trách chưng dọn, trang hoàng.

Bàn thờ là một cái tủ gỗ quý, danh mộc cẩn Xà Cừ

Trên đó có đặt bộ lư đồng

Vào ngày Tết, tôi chưng giữa bộ chân đèn và Bộ Lư mỗi bên 1 dĩa trái cây gồm có nãi chuối già, trái dưa hấu xanh và những trái quit vàng, trái mận đỏ.

Có người thêm chùm trái sung mang ý nghĩa cầu được sung túc.

Có người thêm trái khóm hay trái thơm để cầu cho gia đình có danh thơm, tiếng tốt với bà con họ hàng cũng như xóm làng.

Có người thêm trái mãng cầu Xiêm hoặc Mãn cầu ta, mang ý nghĩa Cầu được mãn cầu hay mãn nguyện.

Dĩa hay mâm ngũ quả, người ta có lòng trình bày để bày tỏ tấm lòng cúng tổ tiên hay chưng cho đẹp mắt, đều được cả, miễn là trông cho đẹp mắt, còn cao siêu hơn bày tỏ tấm lòng với tổ tiên, ông bà, cha mẹ đều là được cả, nó tùy theo lòng thành của người chưng bày và cách nhìn của chúng ta, người ngoài cuộc nhìn vào.

966416052026

Ngũ quả ngày Tết

 Trên bàn thờ gia tiên trong nhà vào ngày Tết người ta thường chưng trên bàn thờ những đĩa trái cây. Tôi nhớ trong nhà tôi, lúc tôi lên 10, cha tôi vừa bệnh hoạn, vừa tuổi già, nên những việc trang hoàng bàn thờ, tôi phụ trách chưng dọn, trang hoàng.

Nhà tôi căn giữa từ cột hàng nhứt trở ra sau cột hàng nhì là đặt bàn thờ tiền án là cái tủ cẩn, trên đó ở ngay chính giữa đặt bộ lư đồng

Hai bên là 2 dĩa trái cây, trên cái dĩa đặt một nãi chuối già hay chuối sứ, trên đó đặt trái dưa dấu xanh, chung quanh trái dưa hấu đặt thêm những trái quít.

 

Vào thập niên 195o, có những người đặt thêm chùm trái sung, mang ý nghĩa sung túc.   

Có những người đặt trên dĩa những trái dừa, trái mãn cầu, trái Xoài. Họ giải thích: Cầu được sung túc. Cầu vừa đủ xài !

Ngày Tết, người ta chưng trái cây cho đẹp mắt, mang ý nghĩa nào đó cũng là ước nguyện của họ. Ai cũng có ước nguyện hoặc giàu sang, hoặc ấm no hạnh phúc. Có ước nguyện mới có phấn đấu tích cực xây dựng ngày mai tốt đẹp hơn.

866416052026

 

 

 

Ăn Sinh Nhật

 Hôm nay Dâu và cháu nội cùng vợ chồng tôi đi ăn cơm trưa “Mừng Sinh Nhật của tôi 85 tuổi”, ăn ở nhà hàng mà tôi không ngờ buổi ăn trưa thiên hạ ngồi chật kín cả dưới lầu cũng như trên lầu.

Tôi gọi một tô soup nhưng mà họ nấu không ra chi cả, như chúng ta nấu một  tô canh tàu hủ với vài miếng rong biển.

Nhưng mà đứa cháu nội gái của tôi thật ngoan, cháu năm nay ngoài 20, nên chăm sóc tôi thật tươm tất, vì trong người tôi không khỏe, đúng là “tuổi cao, sức yếu”, nên cháu nắm tay tôi dẫn đi chu đáo.

Vậy là một Sinh nhật nửa đã đến, thêm một tuổi già thêm.

Mấy hôm trước tôi nghe bên nhà có 4 người cùng tuổi tôi đã qua đời. Trong đó có thằng Quốc gọi tôi bằng chú, nhà hắn sát vách nhà tôi, ba hắn bị Việt Minh giết chết ở Đốc Vàng trong Đồng Tháp Mười vào năm 1947 vì bị kết án theo Tây, do trước 1945 ba hắn làm chức Xã Trưởng, còn ông thân tôi làm chức Hương Sư.

Người kế là thằng Cuộc, nhà hắn ở làng Hòa Hảo, quân Tân Châu tỉnh Châu Đốc, nay là quận Phú Tân tỉnh An Giang, nhưng ông ngoại hắn có họ hàng với ông thân tôi và nhà ông ấy cách nhà tôi một căn nhà khác, căn nhà khác đó là em của ông ngoại hắn.

Một người nữa là thằng Khuyến, bà nội hắn là em ruột bà nội tôi, nên hắn với tôi là anh em đầu ông cố.

Một người nữa, người thứ tư tôi không nhớ là ai, đúng là tin buồn, đó là những người khi còn nhỏ lúc chơi đá dế, lúc chọi gà, lúc bơi lội dưới sông, lúc leo cây bắt ổ chim cu, con quạ, nay thì ai cũng già, nên không tránh khỏi: Sanh, lão, bệnh, tử. Mặc dù biết thế, nhưng làm sao tránh khỏi buồn khi mình bị mất những người bạn, nhất là bạn thời thơ ấu.

Buổi chiều tôi ăn Sinh nhật tại gia đình, gồm những món nhà tôi nấu như soup măng tây, chả giò, lá lốt chiên, đều là những món ăn tôi thích. Ngày nay lớn tuổi, tôi ăn ít, nhưng ăn nhiều bữa, thường ngày 5 bữa ăn.

866415052026

Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông

 (Điển tích truyện Kiều)

Kim Trọng về hộ chú ở Liêu Dương thì nửa năm sau, chàng trở về đến chốn cũ tìm Kiều, nhìn thấy cảnh đã khác xưa:

Đầy vườn cỏ mọc lau thưa
Song trăng quạnh quẽ vách mưa rả rời
Trước sau nào thấy bóng người
Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông
Xập xè én liệng lầu không
Cỏ lan mặt đất rêu phong dấu giày
(câu 2745 đến 2750)

        Thôi Hộ, một danh sĩ đời nhà Đường trẻ tuổi đẹp trai, nhân dự hội Đạp Thanh đến một xóm trồng toàn hoa đào (Đào hoa trang), gõ cửa một nhà xin giải khát. Bên cửa cổng, một thiếu nữ thập thò đưa nước cho chàng. Nàng đẹp, duyên dáng, e lệ. Chàng đưa tay tiếp lấy bát nước. Hai bàn tay trai gái chạm nhau. Nàng ngượng ngùng, cúi mặt xuống. Đôi má hây hây đỏ như đoá hoa đào. Chàng rụt rè, ngượng nghịu đoạn từ giã ra đi

        Nhưng rồi đèn sách và mộng công hầu không xoá mờ hình bóng giai nhân. Xóm hoa đào và con người đẹp vẫn gợi lên một hình ảnh đầm ấm trong trí não, khiến nhà thơ lãng mạn chan chứa biết bao tình cảm lưu luyến mặn nồng. Rồi năm sau, ngày hội du xuân đến, Thôi Hộ tìm đến xóm hoa đào. Cảnh cũ còn đó nhưng người xưa lại vắng bóng. Cửa đóng then cài. Chỉ có ngàn hoa đào rực rỡ, phe phẩy theo gió xuân như mỉm cười chào đón khách du xuân.

        Ngẩn ngơ, thờ thẩn trước cảnh cũ quạnh hiu, Thôi Hộ ngậm ngùi:
- Hay là nàng đã về nhà chồng?
        Từng bước một, chàng quay gót trở ra. Lòng cảm xúc vô hạn, rồi muốn ghi lại mấy dòng tâm tư của mình, Thôi Hộ lấy bút mực trong bị ra, đề mấy câu thơ trên cửa cổng.

        Chiều đến, nàng thiếu nữ họ Đào cùng thân phụ viếng người thân trở về. Nàng theo sau cha, chợt nhìn trên cổng thấy bốn câu thơ:

Khứ niên kim nhựt thử môn trung
Nhân diện đào hoa tương ánh hồng
Nhân diện bất tri hà xứ khứ
Đào hoa y cựu tiếu đông phong

    Nghĩa:

Năm ngoái ngày này vẫn cửa trong
Hoa đào mặt ngọc gợn ánh hồng
Mặt người nay biết đi đâu vắng
Chỉ thấy hoa đào cợt gió đông

        Nét chữ tinh xảo, ý tứ dồi dào chan chứa một tình cảm đậm đà khiến nàng thiếu nữ họ Đào cảm thấy lòng xao xuyến và quả tim tình bắt đầu vỗ đập theo một nhịp yêu đương. Nàng ngậm ngùi thở dài, luyến tiếc duyên vừa gặp gỡ lại khéo bẽ bàng.

        Rồi ngày này sang ngày khác, nàng vẫn tựa mình bên cửa cổng mong đợi và hy vọng gặp lại người khách tài hoa xin nước năm xưa. Nhưng ngày lại ngày qua, mấy lần bóng chiều tắt lịm sau dãy đồi xa mà bóng người xưa chẳng thấy, chỉ thấy vài cánh chim chiều lẻ bạn, bạt gió từ ngàn phương kêu bạn đổ về với một giọng não nùng.

        Rồi từ đó, nàng bỏ ăn bỏ ngủ, thân hình tiều tuỵ, dung nhan võ vàng. Thân phụ nàng ngày đêm lo lắng, tìm thầy thuốc thang nhưng vô hiệu.

        Biết không sống được, nàng đành thuật lại tâm sự của mình cho cha già và xin tha tội bất hiếu. Nhìn đứa con thiêm thiếp trên giường bệnh như chờ đợi tử thần, ông lão thương con, nóng lòng  chạy tìm người đề thơ trên cổng. Nhưng hạc nội mây ngàn, tìm đâu cho thấy.

        Người cha đau khổ ấy bối rối, cứ chạy ra chạy vào, lòng mang một mong mỏi yếu đuối. Trong giờ phút cuối cùng, mong gặp chàng thi sĩ trẻ tuổi xa lạ đã gây sóng gió, bão tố trong gia đình ông, thì giờ phút này, ông cho là một vị cứu tinh của gia đình, nên ông lại chạy tìm nữa. Ông chạy tìm một cách cầu may!

        Vừa ra khỏi cổng nhà một quãng, bỗng chạm phải một người, ông ngẩng mặt nhìn. Đó là một thư sinh tuấn tú. Thấy ông mặt mày ràn rụa nước mắt, cử chỉ hốt hoảng, chàng thư sinh lấy làm lạ hỏi. Ông vừa bươn bả đi vừa kể lể thành thực sự tình. Nghe kể chưa hết câu chuyện, chàng thư sinh bỗng bưng mặt khóc. Ông lão bấy giờ lấy làm ngạc nhiên, chưa kịp hỏi rõ thì chàng thư sinh nói:
- Tôi là Thôi Hộ, người đã đề thơ trên cổng...

        Ông lão mừng rú lên, rồi lôi xềnh xệch chàng vào nhà, đưa thẳng đến phòng.

        Nhưng người thiếu nữ vừa trút hơi thở cuối cùng.

        Nhìn người mang nặng tình yêu đã vì chàng mà phải vóc liễu tiều tuỵ, chết một cách đau đớn, chàng quá cảm động, quỳ bên giường, cầm lấy tay nàng. Chàng áp mặt chàng vào mặt nàng, khóc nức nở... không ngờ nước mắt và hơi ấm của chàng thi sĩ rỏ trên mặt và ủ ấp người nàng có mãnh lực kỳ diệu thế nào, khiến nàng từ từ mở mắt ra, đăm đăm tha thiết nhìn chàng. Nàng thiếu nữ Đào Hoa trang sống lại, và kết duyên với chàng thi sĩ tài danh Thôi Hộ.

"Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông"

Năm năm trước có người có hoa đào
Năm nay vắng người chỉ còn có hoa đào

        Hoa đào còn đó phe phẩy trước gió như cười với gió. Cảnh cũ nhưng lại vắng người xưa, nhà thơ Thôi Hộ đã ghi lại xúc cảm của mình bằng bốn câu thơ. Liêu Dương cách trở nửa năm, Kim Trọng quay lại tìm người yêu thì người yêu vắng bóng, trước cảnh đìu hiu, quạnh quẽ, hoa đào vẫn mơn mởn tươi cười

Sao lại có hoa đào cười?
Sao lại có nụ cười ở đây?

        Nhìn người đương buồn bã đau khổ mà lại cười, phải chăng là nụ cười vô duyên đến quái dị!

        Trước cảnh bất công của xã hội, giữa lúc nơi lầu son gác tía lại rượu thịt ê hề, thừa thải đến hôi thối thì ngoài đường xương kẻ chết vì đói lạnh chất chồng phơi trắng ra, Đỗ Phủ, một thi hào đời nhà Đường cực tả bằng hai câu:

Chu môn tửu nhục xú
Lộ hữu đống tử cốt

        Hai cảnh tượng tương phản.

        Tình cảm thương nhớ, hy vọng của Kim Trọng mong gặp lại Kiều ở một nơi mà ngày xưa được gọi là "thiên thai", "động Đào"... thực hạnh phúc biết mấy; thế mà nay "vách mưa rã rời", "rêu phong mặt đất"... thì cái tình cảm hy vọng đột nhiên trở thành tuyệt vọng. Cực tả trạng thái tình cảm tuyệt vọng này, tác giả dùng lối nhân hình hoá với thế tương phản "hoa đào cười" thì không còn gì tuyệt diệu hơn là làm tăng nỗi đau đớn, tuyệt vọng thêm lên.

        Tác giả Truyện Kiều dùng điển tích bằng hai câu thơ cuối của Thôi Hộ, nhưng không phải làm một việc "nhai lại" mà vốn chuyển hoá điển tích này một cách có khác hơn để phù hợp với hoàn cảnh, tâm tình của Kim Trọng có một ý tình khá sâu sắc.

Nhân diện bất tri hà xứ khứ
Đào hoa y cựu tiếu đông phong
(Mặt người nay biết đi đâu vắng
Chỉ thấy hoa đào cợt gió đông)

        Với Thôi Hộ, thì "người không biết đi đâu" tức tác giả nhận định tình trạng dĩ nhiên như thế một cách khách quan. Và, "hoa đào như cũ, cười với gió đông" tức tả cái cảnh thấy đó, chớ thiếu hẳn một ý tình chứa chan sâu sắc.

Trước sau nào thấy bóng người
Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông

        Đối với Nguyễn Du, qua những từ "trước, sau, nào" đã cho ta thấy một hình ảnh của một con người đương chăm chú, để ý nhìn trước nhìn sau tìm kiếm, cuối cùng hoàn toàn tuyệt vọng... nào thấy bóng người xưa. Và, những từ "năm ngoái", "còn" khiến cho người đọc có thể nhận thức được chàng Kim nhìn hoa đào cười mà chỉ thấy hoa đào năm ngoái là cái hoa đào có Kiều đứng ở bên còn đó, và nụ cười của người yêu xưa cùng với hoa đào xưa, sao nay chỉ còn có hoa phe phẩy nụ cười với gió... Trong một thời gian ngắn ngủi xa cách mà hoa vẫn còn đó nhưng người xưa lại đâu rồi!

        Có khác hơn nhà thơ Thôi Hộ, tác giả Truyện Kiều tả cảnh phối hợp tình, nhưng đi sâu vào tâm tình của đối tượng với tính chủ quan hơn. Tuy cùng mong nhớ một giai nhân, nhưng mối tình của nhà thơ Thôi Hộ đối với cô gái vườn đào không giống mối tình giữa chàng Kim và nàng Kiều. Tình cảm mong nhớ một giai nhân không giống được tình cảm mong nhớ một tình nhân. Mối tình đầu giữa chàng Kim và nàng Kiều đã gắn bó, đương gắn bó.... mà điều này Thôi Hộ chưa có- nên đã tạo được một tình cảm sâu sắc biến động trong tâm tư trước cảnh vật, tất nhiên chất liệu của thơ đã được phát huy- hay tiếng lòng của đương sự đã được rung động với một nhịp độ dồn dập lên cao. Tác giả cực tả cái trạng thái tình cảm và tâm lý chủ quan này.

        Bài thơ của Thôi Hộ cũng như của bao nhiêu bài thơ trữ tình khác. Nhưng sở dĩ còn được người đời nhắc nhở, truyền tụng phải chăng một phần lớn quyết định là do bút pháp điêu luyện, sáng tạo của tác giả Truyện Kiều tạo nên. Cũng như không có tác phẩm Đoạn trường tân thanh hay Truyện Kiều của Nguyễn Du thì quyển Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân ở Trung Hoa, hẳn không ai tìm biết làm gì?

        Mượn của người xưa mà không làm nô lệ của người xưa, trái lại làm sáng danh cho người xưa mới thực là tuyệt diệu.

        Tuy nhiên, ở đoạn miêu tả này có điểm đem lại nhiều thắc mắc. Tác giả Truyện Kiều đã xác định:

Từ ngày muôn dặm phù tang
Nửa năm ở đất Liêu Dương lại nhà
Vội sang vường Thuý dò la
Nhìn phong cảnh cũ nay đà khác xưa
(câu 2741 đến 2744)

        Như vậy, chỉ thời gian trong vòng nửa năm mà gia đình của Vương ông (đã vắng Kiều) lại tàn lụi đến thế sao? Phải chăng đây là một kẽ hở còn có thể phê bình được.

        "Điển tích Truyện Kiều" chỉ chú trọng về điển tích và chỉ phát triển hay giải thích ý nghĩa sự việc có liên hệ đến phần điển tích, chớ không phê phán đi sâu vào những sự kiện do tác giả Truyện Kiều sắp xếp trong truyện. Những điểm trên được trích lại, xin làm tư liệu cho phần tham khảo được phong phú, ngoài phạm vi của quyển biên khảo này. Hay nhà thơ giàu cảm nhìn cảnh vật bằng tâm hồn, và đây mới là cái thực chất đặc biệt của nhà thơ?

(theo Điển tích Truyện Kiều, NXB Đồng Tháp)

866412052026