MỘT NGÀY CÒN BA…

 Tôi sinh ra và lớn lên ở Biên Hòa (BH). Đến năm mười hai tuổi, thế giới của tôi chỉ gói gọn trong con đường đến trường và khu phố nhỏ quen thuộc. Còn Sài Gòn (SG), trong trí tưởng tượng của một đứa trẻ ngày ấy, là một miền đất xa xôi và đầy mê hoặc – "Hòn Ngọc Viễn Đông" mà người lớn vẫn nhắc đến với niềm tự hào. Tôi luôn ao ước một lần được đặt chân đến nơi ấy.

Ba tôi là một công chức tận tụy với công việc và hết lòng vì gia đình. Biết được ước mong của tôi, Ba hứa sẽ đưa hai anh em lên thăm SG vào một ngày thích hợp. Ba bảo, muốn cảm nhận SG thì phải thong thả bước đi giữa lòng phố, hòa vào nhịp sống của người dân nơi đây, chứ không thể chỉ ngồi trên xe nhìn qua khung cửa như “cưỡi ngựa xem hoa”.

Rồi ngày ấy cũng đến.

Một sáng Chủ nhật đầu tháng 12 năm 1971, lời hứa của Ba trở thành hiện thực.

Ba đưa hai anh em tôi lên SG bằng xe lửa. Chuyến tàu rời ga BH lúc chín giờ sáng, lần lượt đi qua Dĩ An, Sóng Thần, Thủ Đức, Bình Triệu, Gò Vấp trước khi đến ga SG. Trên suốt hành trình, Ba kể cho chúng tôi nghe về tuổi trẻ của mình, về chuyện học hành, về cách sống và cách làm người. Ba dặn các con phải chăm học, đọc nhiều sách và biết học hỏi từ thực tế cuộc sống.

Lần đầu tiên, hai anh em cũng mạnh dạn tâm sự với Ba nhiều điều mà ngày thường ít có dịp nói ra. Bây giờ nhìn lại, tôi mới hiểu điều quý giá nhất của chuyến đi hôm ấy không phải là nơi chúng tôi đến, mà là những giờ phút được ngồi cạnh Ba, được nghe giọng nói thân quen và cảm nhận sự gần gũi của một người cha.

Bước ra khỏi ga SG, trước mắt tôi là chợ Bến Thành đông đúc, nhộn nhịp với những bảng hiệu và hình ảnh quen thuộc của một thời. Ba chỉ cho chúng tôi những bức phù điêu gốm trên cổng chợ và kể rằng tác giả là nhà điêu khắc Lê Văn Mậu, một người con ưu tú của BH quê mình. Một chi tiết nhỏ thôi, nhưng qua đó, tôi cảm nhận được tình yêu quê hương luôn âm thầm hiện diện trong Ba.

Điểm dừng chân đầu tiên là nhà sách Xuân Thu trên đường Tự Do. Lần đầu tiên tôi bước vào một không gian đầy sách, nơi mọi người lặng lẽ chọn lựa, đọc sách với sự trân trọng và văn minh. Ba mua vài tạp chí tiếng Pháp, một cuốn truyện, rồi để hai anh em thong thả ngắm nhìn từng kệ sách. Có lẽ chính từ hôm ấy, tình yêu sách trong tôi đã bắt đầu được gieo mầm.

Rời Xuân Thu, Ba đưa chúng tôi dạo bộ trên đường Lê Lợi. Thành phố cuối tuần đông vui nhưng vẫn giữ nét thanh lịch. Những tà áo dài thấp thoáng giữa dòng người, những gánh hàng rong với đủ món quà vặt hấp dẫn khiến cậu bé mười hai tuổi như tôi vừa ngỡ ngàng vừa thích thú. Ba mỉm cười để hai anh em tự chọn những món mình thích. Đến tận hôm nay, tôi vẫn còn nhớ hương vị những cuốn bò bía nóng hổi và ly nước mía Viễn Đông ngọt mát của buổi trưa năm ấy.

Nhưng nơi để lại trong tôi nhiều ấn tượng nhất vẫn là nhà sách Khai Trí. Một thế giới sách rộng lớn mở ra trước mắt với những dãy kệ ngăn nắp và những độc giả say mê đọc trong yên lặng. Ba mua cho chúng tôi những bộ truyện tranh của Nhà xuất bản Sách Vàng như Tintin, Lucky Luke, Astérix, cùng vài số báo Thiếu Nhi mới phát hành. Những món quà giản dị ấy không chỉ đem lại niềm vui tuổi thơ, mà còn nuôi dưỡng trong tôi tình yêu sách suốt cả cuộc đời…

Gần đây, mỗi khi nghe lại bài hát Papa của Paul Anka, với giai điệu nhẹ nhàng, sâu lắng và phảng phất nỗi buồn, lòng tôi lại quay về với chuyến đi SG năm ấy. Tôi như nghe lại giọng Ba, nhìn thấy dáng Ba bên cạnh hai đứa con nhỏ, và cảm nhận một niềm hạnh phúc bình dị mà ngày ấy tôi chưa đủ lớn để hiểu hết.

Ba từng nói: “Các con cố gắng học giỏi, Ba sẽ thu xếp đưa các con đi chơi SG lần nữa.” Nhưng lời hẹn ấy mãi mãi không thành hiện thực. Hơn một năm sau, Ba rời xa chúng tôi về cõi vĩnh hằng, mang theo cả những chuyến đi còn dang dở.

Đến hôm nay, khi đã đi qua gần hết một đời người, tôi mới hiểu món quà lớn nhất Ba để lại không phải là chuyến đi SG, những cuốn truyện tranh hay những món quà năm ấy. Những điều ấy rồi cũng phai màu theo thời gian. Chỉ có tình thương của Ba là còn mãi — một ngày Ba dành trọn ven cho các con, bằng sự dịu dàng, kiên nhẫn và những bài học làm người không cần nói thành lời.

Con đường Tự Do đã đổi tên. Thương xá Tax không còn. Nhiều dấu tích của Sài Gòn năm xưa cũng đã lùi sâu vào ký ức.

Nhưng Ba thì vẫn còn.

Ba còn trong từng trang sách tôi đọc, trong cách tôi nhìn cuộc đời, và trong ký ức về một ngày tưởng như rất bình thường nhưng đã trở thành báu vật của cả một đời người.

Bởi đôi khi, một đời người không cần quá nhiều điều lớn lao. Chỉ cần có một ngày còn Ba… cũng đủ để thương nhớ suốt một đời.
  

 
 (Ảnh sưu tầm)
Hiep Phan_Vacaville, CA_7/2026