Pages

Thursday, January 19, 2017

Bên lề Triết học



Năm Đệ nhất, tôi học môn Triết học với giáo sư Nguyễn Mẫn, cho đến nay tôi không còn nhớ mình đã học những bài học đó, hình như có bài định nghĩa về Triết học, Luân lý học, Đạo đức học.

Năm đầu ở Đại học, tôi học về lịch sử Triết Tây với giáo sư Nguyễn Văn Kiết, ông cũng là giáo sư dạy Pháp văn năm tôi học lớp Đệ nhị Trung học Kỹ thuật Cao Thắng, Sàigòn. Vài năm sau đó, ông là giáo sư ở Đại học Văn khoa, Đại học Vạn Hạnh, Sàigòn.

Sau Tết Mậu Thân năm 1968, ông theo kháng chiến. Là một người du học tại Pháp, về nước ông dạy ở trường Phan Thanh Giản Cần Thơ, có tinh thần yêu nước, ông tham gia kháng chiến chống Pháp, rồi lại chống Mỹ, ông theo Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam, trở thành Bộ Trưởng Giáo dục của Chánh phủ Cách Mạng Lâm Thời Miền Nam Việt Nam.

Giáo sư Nguyễn Văn Kiết luôn luôn mặc quần trắng, áo trắng, thường là áo ba túi, đặc biệt là mang vớ trắng, đi giày Sandal nâu. Ông dạy tôi về Lịch sử Triết học Tây Phương, tôi bắt đầu học về Platon (khoảng 427-347 TCN), Aristoteles (384-322 TCN), Socrates (469-399 TCN) …

      Platon (427-347 TCN)  

 Aristoteles (384-322 TCN)     

 Socrates (469-399 TCN)

Năm thứ hai tôi học với giáo sư Lê Thành Trị, ông dạy về René Descartes (1596-1650), là cha đẻ của Tân Triết học, vì trước ông, các Triết gia Tây phương bàn về vũ trụ, đến Descartes ông đặt vấn đề con người. Câu nói của ông: “Cogito, ergo sum”, Pháp văn: "Je pense donc je suis", Anh văn: "I think, therefore I am". có nghĩa: “Tôi suy tư là tôi hiện hữu”.

René Descartes (1596-1650)

Giáo sư Lê Thành Trị cũng mặc quần trắng, áo trắng, mang vớ trắng đi giày sandal. Đó là một trường phái, thể hiện cung cách ăn mặc của họ.

Khoảng năm 1978, tôi đi “học tập cải tạo về”, một hôm đạp xe đi ngang qua khu nhà thờ đường Kỳ Đông, thấy thầy tôi, giáo sư Lê Thành Trị ngồi chồm hổm, bên cạnh một ông ngồi bán thuốc lá lẻ bên vệ đường, cạnh thầy là một cái giỏ bàng, thầy đi mua hay bán sách cũ, để sống qua ngày, qua cái thời buổi “củi quế, gạo châu”, cũng không rõ thầy có phải học lại Mác Lê-Nin không ?

Về sau, tôi học Triết với giáo sư Lê Tôn Nghiêm, ông dạy tôi về Lịch sử Triết học Tây phương, khác với Nguyễn Văn Kiết và Lê Thành Trị, Lê Tôn Nghiêm mặc áo trắng nhưng quần sậm màu, có lẽ vì ông xuất thân từ một trường đại học khác, trưòng đạo đương nhiên là ông phải có bằng Tiến sĩ Thần học để trở thành một v Linh mục.

Và sau cùng, tôi học về Triết thực dụng của James Deway với kỷ sư Công chánh Ngô Trọng Anh, ông tốt nghiệp Kỷ sư Công chánh khóa 1 của Việt Nam, khóa đó cùng học với giáo sư Nguyễn Văn Hai, Tiến sĩ Toán, xuất thân từ trường Sorbonne, về nước làm Phó Viện trưởng Viện Đại học Huế; còn ông Ngô Trọng Anh sau đó tu nghiệp Mỹ và từng là Bộ trưởng Bộ Giao Thông Vận Tải VNCH.

Trong những giờ dạy ấy, ông Anh cho biết một người Mỹ muốn chế tạo xà-bông, tìm công thức thí nghiệm thế nào khi chế tạo thành ra nước uống, Mỹ đã dùng nó để sản xuất ra Coca Cola, còn bột ngọt là một chất ở sau đuôi con cá chi đó, khi nó bơi lội chất ấy tỏa ra, làm cho cá khác tìm tới bơi theo, nhờ đó nó quay lại ăn những con cá hám mùi vị. Ông khuyên không nên uống Coca cũng không nên dùng bột ngọt nấu ăn.  
Nếu tôi nhớ không lầm, kỷ sư Ngô Trọng Anh, có pháp danh là Tâm Tràng, ăn chay trường từ những năm 1970. Sau nầy, di tản sang Mỹ, ông làm cố vấn cho một chánh phủ lưu vong của Nguyễn Hữu Chánh, có cựu Quốc Trưởng Đại tướng Nguyễn Khánh (1927-2013) làm Quốc trưởng của Chánh phủ Lâm Thời Việt Nam Tự Do. 

Trước 1975, tôi mua đọc sách báo về văn học, về Triết Đông của giáo sư Nguyễn Đăng Thục, của Giản Chi và Nguyễn Hiến Lê. Mặc dù, những quyển sách triết như Triết học Hiện Sinh của Trần Thái Đỉnh do Thời Mới xuất bản, sách dịch Câu truyện triết học của Will Durant do Nha tu thư Viện Đại học Vạn Hạnh in lần thứ nhất, … tôi có mua hay không nay không nhớ, nhưng trong tủ sách của tôi không có vì mất mát sau cuộc Bài trừ văn hóa đồi trụy. 



Có lần con gái tôi không bảo quản tốt, bị mối mọt ăn mất nhiều quyển sách hiếm.

 Sách bị mối ăn vì ẩm ướt

Lần về nầy tôi muốn tìm mua vài quyển để đọc, tìm nhà sách Nguyễn Văn Cừ trên đường Nguyễn Văn Cừ không thấy, hỏi có người chỉ nhà sách dời ra đường Trần Hưng Đạo. Đến thăm một người bạn đường Nguyễn Cảnh Chân, Quận 1, khi chào ra về, tiện hỏi. Con dâu người bạn đứng gần đó, chỉ dẫn:

- Bác ra đường quẹo phải, có nhà sách Xuân Thu ngang sở Cứu hỏa.

Tôi đến đây, vào chỗ kệ sách Văn học nhìn xem vài quyển sách, rồi tìm kiếm kệ sách Triết học không thấy, hỏi cô nhân viên bán sách về sách Triết, cô ta trả lời:

- Bác hỏi về Triết học Mác – Lê-nin phải không bác ?

Tôi nghĩ nhanh trong đầu, Mác – Lê-nin người Âu châu đã giật sập các tượng đài, ngay cả ở Liên Xô, tấm gương cho những tượng đài. Có lẽ sách Triết ở đó chăng ? Nên đáp:

- Dạ phải!

Cô ta cho biết ở lầu 3, tôi dùng thang máy lên đó, tầng đó chỉ bán sách Thiếu Nhi. Tôi nghĩ chắc là ở tầng trệt và gần kệ sách Văn học mà thôi. Tôi xuống tầng trệt, đúng như tôi nghĩ, sách triết nằm trên kệ kê sát tường, tôi thấy nào là Câu truyện triết học dịch của Will Durant, Trò chuyện triết học của Bùi Văn Nam Sơn 2 quyển, Triết hiện sinh của Trần Thái Đỉnh …, tôi chọn mua quyển sách dịch và nghĩ sẽ trở lại mua sau sách Triết hiện sinh, Lịch sử triết học Tây phương, đọc lại để nhớ, cũng như tìm mua một vài quyển sách Đại số chương trình lớp đệ nhị năm xưa, để giúp cho trí nhớ làm việc, cũng như đi bộ hàng ngày giúp cho cơ thể hoạt động vậy. Đó là cách giúp cho đời sống khỏe mạnh, về thể chất cùng như tinh thần của người cao niên.

Hôm nay, là ngày Donal Trump sẽ lên cầm quyền, điều hành nước Mỹ, sẽ là một ngày đáng ghi nhớ chẳng những cho tôi, cho người Mỹ mà cho cả thế giới ngày nay. Chúng ta đón chờ xem ông sẽ hành động như thế nào ? Chỉ có thời gian mới trả lời được chính xác mà những chính khách, báo chí đặt ra nhiều câu hỏi về Donal Trump, vị Tổng Thống thứ 45 của Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ.

866420012017




Tuesday, January 17, 2017

Gợi nhớ một thời tuổi trẻ



Mấy hôm trước gặp nhà thơ Từ Hoài Tấn, có cho biết nhà thơ Nguyễn Ban Sơ hiện đang ở Việt Nam, nhưng đang lang thang đâu đó, để thăm lại đất nước hay tìm lại con đường xưa em đi. Điểm họ thường hẹn gặp nhau ở quán cà-phê của nhà xuất bản Phương Nam tại Đường Sách. 

Hôm nay, sáng sớm tôi gọi đến nhà em gái của Nguyễn Ban Sơ, cô em cho biết ông anh còn ngủ, tôi nhờ khi nào ông anh thức, gọi cho tôi để hẹn gặp, uống cà-phê cùng xa xứ hội ngộ nhau tại đất Sàigòn cũ nầy.

Đến khoảng 8 giờ sáng Nguyễn Ban Sơ gọi cho tôi, tôi hẹn gặp nhau ở Đường Sách khoảng 9 giờ 30, anh chàng ta cho rằng còn quá sớm, e rằng không thể ra đó kịp giờ, nên hẹn đến 10 giờ và cho biết sẽ gọi Từ Hoài Tấn ra đó gặp nhau.


Nhà tôi và tôi điểm tâm xong ở quán Chay Định Ý, ra đó khoảng 9 giờ 30, viếng vài gian hàng, tìm mua vài quyển sách, sách mới in của nhà xuất bản Nhã Nam, Trẻ, Phương Nam có sách in mới, sách tái bản, nhưng tôi chẳng ưng ý mua quyển nào, chỉ mua thêm vài thếp phong bì lì xì mà thôi.

Có lẽ do Con Đường Đi Bộ đang sửa sang chuẩn bị Tết Nguyên Đán, nên nhiều người trẻ mặc quốc phục ở Đường Sách chụp ảnh, tôi đã gặp luôn trong mấy ngày gần đây, nên nghĩ họ chụp ảnh dùng cho quảng cáo các thương hiệu, hơn là chụp ảnh kỷ niệm.

Rồi gặp Từ Hoài Tấn, cùng kéo nhau vào cà-phê Phương Nam, chọn thức uống rồi ngồi chờ Nguyễn Ban Sơ.

Chi, Tông, Nguyễn Ban Sơ

Cũng không lâu, Nguyễn Ban Sơ đến, anh em vừa uống cà-phê hay trà vừa nhắc nhớ chuyện xưa, Nguyễn Ban Sơ qua Mỹ từ ngày 30-4-1975 vì là Sĩ Quan Hải Quân, xuất thân từ Trường Hàng Hải ở Phú Thọ, là Sĩ quan Hải quân, anh sang Mỹ mới ngoài 20 tuổi, học lại lấy bằng Tiến sĩ Chính Trị, từng có chân trong ban vận động của ứng cử viên Barack Obama, trở thành Tổng Thống thứ 44 của Hiệp Chủng Quốc Hoa K.

Chi, Tông, Từ Hoài Tấn

Vì biết tôi ăn chay, nên Nguyễn Ban Sơ nhờ tôi giới thiệu cho một nơi anh em ăn trưa. Tôi giới thiệu nhà hàng chay Hum, tọa lạc tại số 2B Thi Sách.
Nhà tôi chọn mấy món ăn như gỏi đu đủ, cơm chiên trái thơm, nấm hấp dừa và canh hoa. 
Từ Hoài Tấn, Nguyễn Ban Sơ, Chi và Tông

Hum có 2 địa chỉ, ở Võ Văn Tần và Thi Sách, nhưng Hum ở Thi Sách, từ thức ăn cho đến phong cách tiếp đãi đặc biệt hơn, vì ở đây có nhiều khách ngoại quốc dùng bữa, do chung quanh có nhiều khách sạn và gần trung tâm Sàigòn.

Từ Hoài Tấn cho biết mới đến đây lần đầu, còn Nguyễn Ban Sơ đánh giá thức ăn ngon, giá cả phải chăng.

Từ Hoài Tấn, Nguyễn Ban Sơ, Chi và Tông

Sau khi dùng cơm xong, chúng tôi chia tay và chào nhau tạm biệt. Nguyễn Ban Sơ và tôi hẹn gặp lại trên đất Mỹ. Riêng Nguyễn Ban Sơ và Từ Hoài Tấn còn hẹn sẽ lang thang vài nơi khác, còn nhà tôi và tôi trở về nhà, trong lòng đầy ấp niềm vui khi nhớ lại 3 năm trước Nguyễn Ban Sơ lấy vé máy bay, bay từ Virginia sang Kentucky chỉ để thăm gia đình tôi năm 2013.

Cả 3 chúng tôi gặp nhau, gợi lại một thời tuổi trẻ, đi sinh hoạt GĐPT và những đêm tôi kềm cặp hai chàng về Toán ở năm lớp Nhì, lớp Nhất. Mới đó mà đã trên 50 năm trôi qua rồi, nay ai cũng trên dưới 70.

866417012017